เส้นทางนักนิติวิทยาศาสตร์ — เรียนคณะไหน ทำงานที่ไหนได้บ้าง
อยากตรวจ DNA จับร่องรอยในที่เกิดเหตุ ต้องเรียนหมอไหม? พี่สรุปเส้นทางสายนิติวิทยาศาสตร์ให้ครบ ตั้งแต่เลือกคณะจนถึงที่ทำงาน
น้องหลายคนดูซีรีส์สืบสวนแล้วใจเต้น เห็นฉากตรวจ DNA เก็บลายนิ้วมือ วิเคราะห์คราบเลือดในที่เกิดเหตุ แล้วแอบคิดว่า "พี่ทำงานแบบนี้ได้ไหมนะ" คำตอบคือได้แน่นอน แต่ก่อนอื่นพี่อยากชวนน้องแยกสองคำที่คนสับสนกันบ่อยมากให้ออกก่อน เพราะมันพาไปคนละเส้นทางเลย
นิติวิทยาศาสตร์ไม่ใช่การเป็นหมอ แต่คือการเป็นนักวิทยาศาสตร์ที่ทำให้หลักฐานพูดความจริงได้
"นิติวิทยาศาสตร์" กับ "นิติเวช" ไม่เหมือนกัน
นิติเวช (Forensic Medicine) คือสายของ "แพทย์" ที่ทำหน้าที่ชันสูตรศพ ถ้าน้องอยากเป็นหมอผ่าพิสูจน์ศพ ต้องเรียนคณะแพทยศาสตร์ก่อน แล้วค่อยไปต่อเฉพาะทางนิติเวช ส่วน "นิติวิทยาศาสตร์" (Forensic Science) คือสายของ "นักวิทยาศาสตร์" ที่ตรวจพิสูจน์หลักฐานในห้องแล็บ ทั้ง DNA ลายนิ้วมือ สารเคมี เอกสารปลอม โดยไม่ต้องจบแพทย์ บทความนี้พี่จะพาไปดูเส้นทางสายหลังนะคะ
เรียนคณะไหนดี
ข่าวดีคือสมัยนี้มีบางมหาวิทยาลัยเปิดหลักสูตรปริญญาตรีด้านนิติวิทยาศาสตร์โดยตรง รับตั้งแต่จบ ม.6 เลย เช่น มหาวิทยาลัยรังสิต และมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา แต่มีจุดที่ต้องดูดีๆ คือ "ชื่อหลักสูตรคล้าย แต่จุดเน้นต่างกัน"
อาชญาวิทยาและนิติวิทยาศาสตร์
เน้นกระบวนการยุติธรรมควบคู่กับงานแล็บ
นิติวิทยาศาสตร์
เน้นวิทยาศาสตร์ในห้องปฏิบัติการมากกว่า
น้องควรเปิดดูรายวิชา (curriculum) ของแต่ละที่ก่อนตัดสินใจ อีกเส้นทางที่นิยมไม่แพ้กันคือ เรียนปริญญาตรีสายวิทยาศาสตร์พื้นฐานก่อน เช่น เคมี ชีววิทยา ฟิสิกส์ วิทยาศาสตร์การแพทย์ หรือเทคนิคการแพทย์ แล้วค่อยต่อปริญญาโทนิติวิทยาศาสตร์ ซึ่งเปิดสอนหลายแห่ง
เรียนจบแล้วทำงานที่ไหน
สายราชการมีสองหน่วยงานหลักที่น้องน่าจะคุ้นชื่อ หนึ่งคือ สถาบันนิติวิทยาศาสตร์ กระทรวงยุติธรรม ที่เปิดรับนักนิติวิทยาศาสตร์จากผู้จบหลายสายวิทยาศาสตร์ ทั้งวิทยาศาสตร์การแพทย์ เทคนิคการแพทย์ วิทยาศาสตร์ชีวภาพ และวิทยาศาสตร์กายภาพ สองคือ สำนักงานพิสูจน์หลักฐานตำรวจ (สพฐ.ตร.) ซึ่งในหลายประกาศรับสมัครที่ผ่านมา มักพบการเปิดรับผู้จบสายเคมีและฟิสิกส์เป็นหลัก
นอกจากราชการ ปัจจุบันยังมีสายเอกชนและดิจิทัลที่กำลังโตขึ้นเรื่อยๆ ทั้งห้องแล็บตรวจ DNA เอกชน งานพิสูจน์หลักฐานดิจิทัล (Digital/Cyber Forensics) และงานสอบสวนการทุจริต (Fraud Investigation) เป็นทางเลือกที่น่าสนใจสำหรับน้องที่ชอบทั้งวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
อาชีพสายนี้ต้องการคนที่ละเอียด อดทน และซื่อตรงกับข้อมูล เพราะผลตรวจของน้องอาจเป็นชิ้นส่วนสำคัญที่ช่วยให้ความยุติธรรมเกิดขึ้นจริง สุดท้ายนี้ คุณสมบัติและสาขาที่แต่ละหน่วยงานเปิดรับอาจเปลี่ยนได้ในแต่ละปี น้องที่ตั้งใจจริงควรเข้าไปเช็กประกาศล่าสุดจากเว็บไซต์ของหน่วยงานโดยตรงก่อนสมัครเสมอ พี่เชียร์เต็มที่นะคะ
