มหาวิทยาลัยแต่ละแห่งมีประวัติความเป็นมาและจุดเริ่มต้นที่แตกต่างกัน บางแห่งมีประวัติยาวนานกว่าร้อยปี ขณะที่บางแห่งเริ่มต้นจากโรงเรียนหรือวิทยาลัย ก่อนพัฒนาจนกลายเป็นสถาบันอุดมศึกษาชั้นนำของประเทศ
เคยสงสัยกันไหมว่า มหาวิทยาลัยและสถาบันอุดมศึกษาของรัฐไทยแต่ละแห่งเริ่มต้นขึ้นเมื่อไร ในปี พ.ศ. 2569 มีอายุเท่าไร และเริ่มจัดการศึกษาด้านใด? มาย้อนดูประวัติของทั้ง 17 แห่งกัน!
หมายเหตุเกี่ยวกับการนับอายุ
อายุในบทความหมายถึงอายุที่จะครบในปี พ.ศ. 2569 โดยระบุในแต่ละแห่งว่านับจากสถาบันต้นกำเนิดหรือจากการสถาปนาเป็นมหาวิทยาลัย จึงไม่ควรนำตัวเลขต่างเกณฑ์มาเปรียบเทียบกันโดยตรง ส่วนคณะและการเรียนการสอนระยะแรกระบุช่วงเวลาที่เกี่ยวข้องไว้ตามข้อมูลประวัติของแต่ละสถาบัน
1จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
สถาปนาเป็นมหาวิทยาลัย: พ.ศ. 2459
อายุในปี พ.ศ. 2569
นับจากเริ่มสถาปนาเป็นมหาวิทยาลัย
109ปี
- จุดเริ่มต้น — ตั้งโรงเรียนสำหรับฝึกหัดวิชาข้าราชการฝ่ายพลเรือน ปี พ.ศ. 2442
- 26 มีนาคม พ.ศ. 2459 ตามการนับปีแบบเดิม (ค.ศ. 1917) — สถาปนาขึ้นเป็นจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดยครบ 109 ปีในวันที่ 26 มีนาคม พ.ศ. 2569
คณะแรกที่เปิดสอน: คณะรัฐประศาสนศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ คณะวิศวกรรมศาสตร์ และคณะอักษรศาสตร์และวิทยาศาสตร์
2มหาวิทยาลัยมหิดล
จุดเริ่มต้นด้านการแพทย์: พ.ศ. 2431
อายุในปี พ.ศ. 2569
นับจากจุดเริ่มต้นด้านการแพทย์
138ปี
- พ.ศ. 2431 — เปิดโรงพยาบาลในชื่อ "โรงศิริราชพยาบาล"
- พ.ศ. 2486 — สถาปนาขึ้นเป็นมหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์
- พ.ศ. 2512 — เปลี่ยนชื่อเป็นมหาวิทยาลัยมหิดล
หลักสูตรแรก: หลักสูตรวิชาแพทย์
3มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
ก่อตั้ง: พ.ศ. 2477
อายุในปี พ.ศ. 2569
นับจากการก่อตั้ง
92ปี
- พ.ศ. 2477 — มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง
- พ.ศ. 2495 — เปลี่ยนชื่อเป็นมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
หลักสูตรแรก: หลักสูตรธรรมศาสตรบัณฑิต เน้นด้านกฎหมาย การเมืองการปกครอง และเศรษฐศาสตร์
4มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
สถาปนามหาวิทยาลัย: พ.ศ. 2486
อายุในปี พ.ศ. 2569
นับจากการสถาปนาเป็นมหาวิทยาลัย
83ปี
- จุดเริ่มต้น — โรงเรียนช่างไหม ปี พ.ศ. 2447
- พ.ศ. 2486 — สถาปนามหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
คณะแรกที่เปิดสอน: คณะเกษตรศาสตร์ คณะการประมง คณะวนศาสตร์ และคณะสหกรณ์
5มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
ก่อตั้ง: พ.ศ. 2507
อายุในปี พ.ศ. 2569
นับจากเริ่มสถาปนาเป็นมหาวิทยาลัย
61ปี
- 18 มิถุนายน พ.ศ. 2507 — เปิดทำการเรียนการสอนครั้งแรก
- 24 มกราคม พ.ศ. 2508 — เสด็จพระราชดำเนินทรงเปิดมหาวิทยาลัยเชียงใหม่อย่างเป็นทางการ โดยมหาวิทยาลัยใช้วันที่ 24 มกราคม เป็นวันสถาปนา
คณะแรกที่เปิดสอน: คณะมนุษยศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์ และคณะวิทยาศาสตร์
6มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
จุดเริ่มต้น: พ.ศ. 2509
อายุในปี พ.ศ. 2569
นับจากการเริ่มสถาปนาเป็นมหาวิทยาลัย
58ปี
- พ.ศ. 2509 — เริ่มก่อตั้งในชื่อมหาวิทยาลัยภาคใต้
- 22 กันยายน พ.ศ. 2510 — ได้รับพระราชทานนามมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
- 13 มีนาคม พ.ศ. 2511 — วันสถาปนามหาวิทยาลัยอย่างเป็นทางการ ตามวันที่พระราชบัญญัติมีผลบังคับใช้
- นับจากวันสถาปนา พ.ศ. 2511 จะมีอายุ 58 ปีใน พ.ศ. 2569
คณะแรกที่เปิดสอน: คณะวิศวกรรมศาสตร์
7มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
จุดเริ่มต้น: พ.ศ. 2492
อายุในปี พ.ศ. 2569
นับจากสถาบันต้นกำเนิด
77ปี
- พ.ศ. 2492 — โรงเรียนฝึกหัดครูชั้นสูง
- พ.ศ. 2517 — สถาปนาเป็นมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
การเรียนการสอนเมื่อเป็นโรงเรียนฝึกหัดครูชั้นสูง: ระดับประกาศนียบัตรครูประถมศึกษาและประกาศนียบัตรครูมัธยมศึกษา
8มหาวิทยาลัยขอนแก่น
เริ่มต้นจัดตั้ง: พ.ศ. 2507
อายุในปี พ.ศ. 2569
นับจากเริ่มต้นจัดตั้ง
62ปี
- พ.ศ. 2507 — ยกฐานะเป็นมหาวิทยาลัยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
- พ.ศ. 2509 — สถาปนาเป็นมหาวิทยาลัยขอนแก่น
คณะที่จัดการศึกษาระยะแรก: คณะเกษตรศาสตร์ คณะวิศวกรรมศาสตร์ และคณะวิทยาศาสตร์-อักษรศาสตร์ โดยสองคณะแรกรับนักศึกษารุ่นแรกในปี พ.ศ. 2507 ส่วนคณะวิทยาศาสตร์-อักษรศาสตร์รับผิดชอบสอนวิชาพื้นฐาน ยังไม่ได้รับนักศึกษาเป็นของตนเอง
9มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี
จุดเริ่มต้น: พ.ศ. 2503
อายุในปี พ.ศ. 2569
นับจากสถาบันต้นกำเนิด
66ปี
- พ.ศ. 2503 — วิทยาลัยเทคนิคธนบุรี
- พ.ศ. 2541 — ยกฐานะเป็นมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี
การเรียนการสอนระยะแรก: ด้านช่างเทคนิคในช่วงวิทยาลัยเทคนิคธนบุรี
10มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ
จุดเริ่มต้น: พ.ศ. 2502
อายุในปี พ.ศ. 2569
นับจากสถาบันต้นกำเนิด
67ปี
- พ.ศ. 2502 — โรงเรียนเทคนิคพระนครเหนือ
- พ.ศ. 2550 — ยกฐานะเป็นมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ
การจัดการศึกษาระยะแรก: มุ่งผลิตช่างฝีมือ โดยเน้นการปฏิบัติและประสบการณ์จริง ตามความร่วมมือไทย–เยอรมัน
11สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง
จุดเริ่มต้น: พ.ศ. 2503
อายุในปี พ.ศ. 2569
นับจากสถาบันต้นกำเนิด
66ปี
- พ.ศ. 2503 — ศูนย์ฝึกโทรคมนาคม นนทบุรี
- พ.ศ. 2529 — แยกจากสถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้า เป็นสถาบันอิสระในชื่อสถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง
การเรียนการสอนระยะแรก: ด้านโทรคมนาคม โดยศูนย์ฝึกโทรคมนาคม นนทบุรี เริ่มสอนเมื่อ 16 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2505 มีหลักสูตรฝึกอบรมระยะ 6 เดือนและ 1 ปี
12มหาวิทยาลัยแม่โจ้
จุดเริ่มต้น: พ.ศ. 2477
อายุในปี พ.ศ. 2569
นับจากสถาบันต้นกำเนิด
92ปี
- พ.ศ. 2477 — โรงเรียนฝึกหัดครูประถมกสิกรรมประจำภาคเหนือ
- พ.ศ. 2539 — ยกฐานะเป็นมหาวิทยาลัยแม่โจ้
การเรียนการสอนระยะแรก: ด้านการเกษตรและการฝึกหัดครูด้านกสิกรรม ในช่วงโรงเรียนฝึกหัดครูประถมกสิกรรมประจำภาคเหนือ
13มหาวิทยาลัยศิลปากร
สถาปนาเป็นมหาวิทยาลัย: พ.ศ. 2486
อายุในปี พ.ศ. 2569
นับจากการสถาปนามหาวิทยาลัย
83ปี
- จุดเริ่มต้น — โรงเรียนประณีตศิลปกรรม ปี พ.ศ. 2476
- พ.ศ. 2486 — ยกฐานะเป็นมหาวิทยาลัยศิลปากร
คณะแรกที่เปิดสอน: คณะจิตรกรรมและประติมากรรม
14มหาวิทยาลัยบูรพา
จุดเริ่มต้น: พ.ศ. 2498
อายุในปี พ.ศ. 2569
นับจากสถาบันต้นกำเนิด
71ปี
- พ.ศ. 2498 — วิทยาลัยวิชาการศึกษา บางแสน
- พ.ศ. 2517 — มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ วิทยาเขตบางแสน
- พ.ศ. 2533 — ยกฐานะเป็นมหาวิทยาลัยบูรพา
การเรียนการสอนระยะแรก: ด้านการศึกษาและการฝึกหัดครู ในช่วงวิทยาลัยวิชาการศึกษา บางแสน
15มหาวิทยาลัยนเรศวร
จุดเริ่มต้น: พ.ศ. 2510
อายุในปี พ.ศ. 2569
นับจากสถาบันต้นกำเนิด
59ปี
- พ.ศ. 2510 — วิทยาลัยวิชาการศึกษา พิษณุโลก
- พ.ศ. 2517 — มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ วิทยาเขตพิษณุโลก
- พ.ศ. 2533 — ยกฐานะเป็นมหาวิทยาลัยนเรศวร
จุดเริ่มต้นด้านการศึกษา: วิทยาลัยวิชาการศึกษา พิษณุโลก มุ่งจัดการศึกษาด้านวิชาชีพครู ก่อนพัฒนาและขยายสาขาวิชาเมื่อเป็นมหาวิทยาลัยในเวลาต่อมา
16มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
จุดเริ่มต้น: พ.ศ. 2511
อายุในปี พ.ศ. 2569
นับจากสถาบันต้นกำเนิด
58ปี
- พ.ศ. 2511 — วิทยาลัยวิชาการศึกษา มหาสารคาม
- พ.ศ. 2517 — มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ วิทยาเขตมหาสารคาม
- พ.ศ. 2537 — ยกฐานะขึ้นเป็นมหาวิทยาลัยมหาสารคาม
การเรียนการสอนเมื่อเริ่มเป็นวิทยาลัยใน พ.ศ. 2511: ระดับปริญญาตรี วุฒิการศึกษาบัณฑิต (กศ.บ.); คณะในช่วงจัดตั้งมหาวิทยาลัยมหาสารคาม พ.ศ. 2537 มี 4 คณะ ได้แก่ คณะศึกษาศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ และคณะเทคโนโลยี
17มหาวิทยาลัยทักษิณ
จุดเริ่มต้น: พ.ศ. 2511
อายุในปี พ.ศ. 2569
นับจากสถาบันต้นกำเนิด
58ปี
- พ.ศ. 2511 — วิทยาลัยวิชาการศึกษา สงขลา
- พ.ศ. 2517 — มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ วิทยาเขตสงขลา
- พ.ศ. 2539 — ยกฐานะขึ้นเป็นมหาวิทยาลัยทักษิณ
การเรียนการสอนระยะแรก: ด้านการศึกษาและการฝึกหัดครู ในช่วงวิทยาลัยวิชาการศึกษา สงขลา
แต่ละแห่งมีประวัติความเป็นมาที่ยาวนานและแตกต่างกัน บางแห่งมีจุดเริ่มต้นจากโรงเรียนหรือสถาบันเฉพาะทาง ก่อนพัฒนาสู่การเป็นมหาวิทยาลัยในปัจจุบัน ขณะที่บางแห่งก่อตั้งขึ้นเพื่อขยายโอกาสทางการศึกษาไปยังภูมิภาคต่าง ๆ ของประเทศ
การเรียนรู้ประวัติและอายุของมหาวิทยาลัยจึงไม่เพียงช่วยให้เห็นถึงพัฒนาการของสถาบันการศึกษาไทย แต่ยังทำให้เข้าใจถึงบทบาทและความสำคัญของแต่ละแห่งที่มีส่วนในการพัฒนาคนและสังคมไทยมาอย่างต่อเนื่อง
แหล่งอ้างอิงข้อมูล
ประวัติความเป็นมา จุดเริ่มต้น วันสถาปนา และการจัดการศึกษาระยะแรกของมหาวิทยาลัย