หน้าแรก คลังความรู้ เรียนต่อ

ไขข้อสงสัย แพทย์แผนไทย VS แพทย์แผนไทยประยุกต์ แตกต่างกันอย่างไร?

วันที่เวลาโพส 10 กรกฎาคม 69 17:01 น.
อ่านแล้ว 0
P'Jin AdmissionPremium

"แพทย์แผนไทย" กับ "แพทย์แผนไทยประยุกต์" มีจุดร่วมมากกว่าที่หลายคนคิด ทั้งคู่เรียนศาสตร์แผนไทยและ วิทยาศาสตร์การแพทย์พื้นฐานเหมือนกัน มีเป้าหมายวิชาชีพเดียวกัน และเมื่อจบไปก็ทำงานร่วมกันใน ระบบสาธารณสุขเดียวกันภายใต้สภาการแพทย์แผนไทยเช่นเดียวกัน ทั้งสองสาขาจึงใกล้เคียงกันมาก ซึ่งบทความนี้จะพาน้อง ๆ ไปดูให้เห็นภาพรวมทั้งจุดที่เหมือนและจุดที่ต่างกัน เพื่อประกอบการตัดสินใจเลือกเส้นทางที่ใช่กับตัวเองได้ง่ายขึ้น

1

เรียนอะไรบ้าง?

แพทย์แผนไทยบัณฑิต

เรียนครอบคลุมทั้งศาสตร์แผนไทยและวิทยาศาสตร์การแพทย์ เช่นเดียวกับแพทย์แผนไทยประยุกต์:

  • เวชกรรมไทย — ตรวจร่างกาย (ตรวจลิ้น คลำชีพจร คลำหน้าท้อง ดูตา/ผิวหนัง) วิเคราะห์อาการตามธาตุเจ้าเรือน วินิจฉัยและวางแผนการรักษาด้วยยาสมุนไพร อาหารบำบัด และการปรับพฤติกรรม
  • เภสัชกรรมไทย — รู้จักตัวยาและรสยา 9 รส การเก็บรักษาวัตถุดิบ การปรุงยาและตั้งตำรับ การคำนวณขนาดยา การสกัดยาในห้องปฏิบัติการ และการควบคุมคุณภาพยาไทย
  • การนวดไทยแบบราชสำนัก — ทฤษฎีเส้นประธานสิบและจุดสัญญาณ ทักษะกด คลึง ดัด ยืด ประคบและอบสมุนไพร รักษากลุ่มอาการโรคทางกล้ามเนื้อที่พบบ่อย
  • การผดุงครรภ์ไทย — ดูแลหญิงตั้งครรภ์ การคลอด การอยู่ไฟและดูแลหลังคลอด การดูแลทารกแรกเกิด และการส่งต่อเมื่อพบภาวะเสี่ยง
  • วิทยาศาสตร์การแพทย์ — กายวิภาคศาสตร์ การปฐมพยาบาล สรีรวิทยา พยาธิวิทยา เภสัชวิทยา จุลชีววิทยา ชีวเคมี สาธารณสุข ระบาดวิทยา พฤกษศาสตร์ เคมีและเภสัชวัตถุ รวมถึงการเรียนอาการวิทยาและโรควินิจฉัยโรคทางเวชกรรมไทย การเทียบโรคเวชกรรมไทยและการแพทย์แผนปัจจุบัน
  • การฝึกปฏิบัติวิชาชีพ — ฝึกจริงในโรงพยาบาลรัฐบาล (เวชกรรม นวด ผดุงครรภ์) และโรงพยาบาลที่มีโรงงานผลิตยาสมุนไพรมาตรฐาน GMP (เภสัชกรรม)
  • กฎหมาย จรรยาบรรณ และการประกอบวิชาชีพ — กฎหมายที่เกี่ยวข้อง ความรับผิดชอบต่อผู้ป่วย และมาตรฐานวิชาชีพ
  • การวิจัยและนวัตกรรมสุขภาพ — อ่านและออกแบบงานวิจัย พัฒนาตำรับยา/ผลิตภัณฑ์สมุนไพร ต่อยอดภูมิปัญญาไทยด้วยหลักฐานทางวิชาการ
แพทย์แผนไทยประยุกต์บัณฑิต

เรียนครอบคลุมทั้งศาสตร์แผนไทยและวิทยาศาสตร์การแพทย์เช่นเดียวกัน แบ่งเป็นวิชาแกน วิชาพื้นฐานวิชาชีพ และวิชาชีพเฉพาะ:

  • วิชาแกน — ชีวสถิติ เคมีทั่วไปและอินทรีย์ ชีววิทยาเบื้องต้น ฟิสิกส์เบื้องต้น (พร้อมปฏิบัติการ)
  • วิทยาศาสตร์การแพทย์พื้นฐาน-ปรีคลินิก — เภสัชวิทยาเบื้องต้น กายวิภาคศาสตร์ พยาธิวิทยาทั่วไปและตามระบบ ชีวเคมี จุลชีววิทยาและปรสิตวิทยา สรีรวิทยา พฤกษศาสตร์ทางการแพทย์ เภสัชเวท
  • วิทยาศาสตร์การแพทย์-คลินิก — อาการวิทยาและโรควินิจฉัย อายุรศาสตร์ทั่วไป ศัลยศาสตร์ทั่วไป การตรวจร่างกายและปฐมพยาบาล โภชนาการ
  • วิชาชีพการแพทย์แผนไทยประยุกต์ — เวชกรรมไทย เภสัชกรรมไทย หัตถเวชกรรมไทย (วิชา 1-4 ไล่ระดับ + ฝึกปฏิบัติ + ฝึกประสบการณ์ในตัวเอง) และการผดุงครรภ์
2

การฝึกประสบการณ์วิชาชีพ

แพทย์แผนไทย

ฝึกประสบการณ์วิชาชีพพร้อมกันทุกด้านที่จะขอรับใบอนุญาต ได้แก่ เวชกรรมไทย เภสัชกรรมไทย ผดุงครรภ์ไทย และนวดไทย และมักมีวิชา "ฝึกบูรณาการประสบการณ์วิชาชีพการแพทย์แผนไทย" เพื่อฝึกดูแลผู้ป่วยจริงแบบองค์รวมร่วมกับทีมสหวิชาชีพ

สถานที่ฝึก: เวชกรรมไทย ผดุงครรภ์ไทย และนวดไทย ฝึกในสถานพยาบาล ส่วนเภสัชกรรมไทยฝึกในสถานที่ผลิตยา/โรงงานผลิตยาสมุนไพร

แพทย์แผนไทยประยุกต์

ฝึกประสบการณ์แบบเข้มข้นในสถานพยาบาลจริง ครอบคลุมทั้ง 4 ด้านพร้อมกัน — เวชกรรม เภสัชกรรม หัตถเวชกรรม/นวด และผดุงครรภ์ — ฝึกร่วมกับทีมสหวิชาชีพภายใต้การกำกับดูแลของแพทย์แผนไทยประยุกต์ เน้นวินิจฉัยเทียบเคียงแผนปัจจุบันควบคู่กับการรักษาแบบแผนไทยตลอดกระบวนการ

สถานที่ฝึก: ด้านเวชกรรมและผดุงครรภ์ฝึกในสถานพยาบาลและชุมชน ด้านเภสัชกรรมฝึกในสถานที่ผลิตยาสมุนไพรระดับอุตสาหกรรม ด้านหัตถเวชกรรม/นวดฝึกในสถานพยาบาลและสถานประกอบการแพทย์แผนไทยประยุกต์

โดยรวมแล้ว ฝึกในสถานที่ประเภทเดียวกัน: สถานพยาบาล/โรงพยาบาลสำหรับด้านเวชกรรม นวด และผดุงครรภ์ และโรงงานผลิตยาสมุนไพรมาตรฐาน GMP สำหรับด้านเภสัชกรรม 
3

จบไปแล้วทำอาชีพอะไรได้บ้าง?

แพทย์แผนไทย
  • แพทย์แผนไทย แพทย์แผนไทยปฏิบัติการ นักวิชาการสาธารณสุข (แพทย์แผนไทย) หรือผู้ปฏิบัติงานอื่นด้านสุขภาพ ในสังกัดกระทรวงสาธารณสุขและสถานพยาบาลทั้งภาครัฐและเอกชน
  • สายวิชาการ: อาจารย์ นักวิชาการ นักวิจัยด้านแพทย์แผนไทยในสถาบันการศึกษาหรือองค์กรที่เกี่ยวข้อง
  • ภาคเอกชน เช่น คลินิกแพทย์แผนไทย สถานประกอบการเพื่อสุขภาพ โรงงานผลิตยาสมุนไพร ร้านจำหน่ายยาสมุนไพร
  • อาชีพอิสระ เช่น ผู้ดำเนินการสถานพยาบาลแพทย์แผนไทย ธุรกิจยาและผลิตภัณฑ์สมุนไพร ดูแลสุขภาพมารดาหลังคลอด นวดไทย และสถานประกอบการดูแลผู้สูงอายุ
แพทย์แผนไทยประยุกต์
  • แพทย์แผนไทย แพทย์แผนไทยปฏิบัติการ นักวิชาการสาธารณสุข (แพทย์แผนไทย) หรือผู้ปฏิบัติงานอื่นด้านสุขภาพ ในสังกัดกระทรวงสาธารณสุขและสถานพยาบาลทั้งภาครัฐและเอกชน
  • สายวิชาการ: อาจารย์ นักวิชาการ นักวิจัย นักพัฒนาสูตรยาสมุนไพร
  • อาชีพอิสระ เช่น ขออนุญาตเปิดและดำเนินการสถานพยาบาลแพทย์แผนไทยประยุกต์ สอบขอใบอนุญาตดำเนินกิจการกลุ่มสุขภาพและความงาม รวมถึงขออนุญาตผลิต/นำเข้ายา และจำหน่ายยาสมุนไพรประเภทต่าง ๆ
4

ใบประกอบวิชาชีพ

ทั้งสองหลักสูตรอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของ สภาการแพทย์แผนไทย ตามพระราชบัญญัติวิชาชีพการแพทย์แผนไทย พ.ศ. 2556 เหมือนกัน แต่รูปแบบใบอนุญาตต่างกันตามนิยามในกฎหมาย

ใบอนุญาต · แพทย์แผนไทย

ผู้ประกอบโรคศิลปะสาขาการแพทย์แผนไทย

สอบขอใบอนุญาตแยกได้สูงสุด 4 สาขา เลือกสอบเฉพาะสาขาที่ต้องการประกอบวิชาชีพ หรือสอบให้ครบทุกสาขาก็ได้ ขึ้นอยู่กับรายวิชาที่เรียนและฝึกมา

เวชกรรมไทย เภสัชกรรมไทย ผดุงครรภ์ไทย นวดไทย
ใบอนุญาต · แพทย์แผนไทยประยุกต์

ผู้ประกอบโรคศิลปะสาขาการแพทย์แผนไทยประยุกต์

ใบอนุญาตแบบบูรณาการใบเดียว ไม่แยกสอบเป็นรายสาขา — ประกอบวิชาชีพโดยอาศัยองค์ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์การแพทย์ร่วมด้วย และประยุกต์ใช้เครื่องมือ/อุปกรณ์ทางวิทยาศาสตร์การแพทย์ในการตรวจวินิจฉัยได้ตามระเบียบของสภาการแพทย์แผนไทย

5

ตัวอย่างมหาวิทยาลัยที่เปิดสอน

แพทย์แผนไทย พท.บ.
  • มหาวิทยาลัยรังสิต
  • มหาวิทยาลัยรามคำแหง
  • มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
  • วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร (สถาบันพระบรมราชชนก)
  • มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา
แพทย์แผนไทยประยุกต์ พทป.บ.
  • มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
  • มหาวิทยาลัยนเรศวร
  • มหาวิทยาลัยมหิดล
  • วิทยาลัยการแพทย์แผนไทยอภัยภูเบศร (สถาบันพระบรมราชชนก)
  • มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง

ไม่ว่าจะเลือกสายไหน ทั้งสองหลักสูตรล้วนเป็นวิชาชีพที่มีใบอนุญาตรองรับตามกฎหมาย มีตลาดงานรองรับชัดเจนทั้งภาครัฐ เอกชน และสายธุรกิจสุขภาพที่กำลังเติบโตต่อเนื่องในประเทศไทย

 

แหล่งข้อมูลอ้างอิง
  1. rama.mahidol.ac.th — การแพทย์แผนไทยประยุกต์ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี
  2. phas.pi.ac.th — หลักสูตรการแพทย์แผนไทย คณะสาธารณสุขศาสตร์และสหเวชศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
  3. phas.pi.ac.th — หลักสูตรการแพทย์แผนไทยประยุกต์ คณะสาธารณสุขศาสตร์และสหเวชศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
  4. scphc.ac.th — Programme Specification หลักสูตรการแพทย์แผนไทยบัณฑิต วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร จังหวัดชลบุรี
  5. ahs.nmc.ac.th — สาขาวิชาการแพทย์แผนไทย คณะสหเวชศาสตร์ วิทยาลัยนครราชสีมา
  6. thaimed.or.th — พระราชบัญญัติวิชาชีพการแพทย์แผนไทย พ.ศ. 2556 สภาการแพทย์แผนไทย
  7. thaimed.or.th — เกณฑ์มาตรฐานและกรรมวิธีการประกอบวิชาชีพการแพทย์แผนไทย สภาการแพทย์แผนไทย
  8. acad.nu.ac.th — หลักสูตรการแพทย์แผนไทยประยุกต์บัณฑิต ปรับปรุง พ.ศ. 2566 มหาวิทยาลัยนเรศวร
  9. https://www.rsu.ac.th/orientalmed/courses/642fdb3f95407d59436cd4fc

คนอื่นๆอ่านเรื่องนี้ แล้วมักจะอ่านเรื่องต่อไปนี้ต่อ