น้องๆ ที่กำลังเลือกคณะเข้า TCAS หลายคนสับสนกับสองสาขานี้ เพราะชื่อคล้ายกันมาก แต่จริงๆ แล้ว "แพทย์แผนไทย" และ "แพทย์แผนไทยประยุกต์" มีจุดร่วมและจุดต่างที่ชัดเจน AdmissionPremium สรุปให้เข้าใจง่ายๆ ก่อนตัดสินใจ
สองสาขานี้คืออะไร
แพทย์แผนไทยTraditional Thai Medicine
ศาสตร์การแพทย์ที่สืบทอดภูมิปัญญาจากบรรพบุรุษไทยมายาวนาน ใช้แนวคิดพื้นฐานเรื่อง "ธาตุทั้งสี่" คือ ดิน น้ำ ลม ไฟ และความสมดุลของร่างกายในการวินิจฉัยและรักษาโรค เรียนจากคัมภีร์แพทย์แผนไทยโบราณซึ่งส่วนใหญ่เขียนเป็นคำกลอน ต้องอาศัยความเข้าใจภาษาไทยเชิงลึกในการตีความ
แพทย์แผนไทยประยุกต์Applied Thai Traditional Medicine
เกิดจากแนวคิดของนายแพทย์อวย เกตุสิงห์ ที่ต้องการพัฒนาการแพทย์แผนไทยให้มีความเป็นวิทยาศาสตร์และได้รับการยอมรับในระดับสากลมากขึ้น จึงเป็นการผสมผสานองค์ความรู้แผนไทยดั้งเดิมเข้ากับหลักวิทยาศาสตร์การแพทย์แผนปัจจุบัน เช่น กายวิภาคศาสตร์ สรีรวิทยา และการวินิจฉัยโรคแบบปัจจุบัน
4 สาขาหลักของแพทย์แผนไทย
- เวชกรรมไทย การตรวจวินิจฉัยและรักษาโรคตามทฤษฎีแผนไทย
- เภสัชกรรมไทย การปรุงยาและผลิตยาสมุนไพร
- หัตถเวชกรรมไทย / การนวดไทย การบำบัดด้วยมือ เช่น การนวด การประคบ การอบสมุนไพร
- ผดุงครรภ์ไทย การดูแลหญิงตั้งครรภ์ คลอด และหลังคลอด
เทียบกันชัดๆ ต่างกันตรงไหน
แนวคิดหลัก
แพทย์แผนไทยทฤษฎีธาตุทั้งสี่ ภูมิปัญญาโบราณเป็นแกนหลัก
แพทย์แผนไทยประยุกต์ผสมผสานภูมิปัญญาไทยเข้ากับวิทยาศาสตร์การแพทย์สมัยใหม่
การวินิจฉัย
แพทย์แผนไทยตามคัมภีร์แพทย์แผนไทย
แพทย์แผนไทยประยุกต์ใช้ทั้งทฤษฎีแผนไทยและหลักการวินิจฉัยแบบปัจจุบัน เช่น การวัดความดัน การตรวจร่างกายเชิงวิทยาศาสตร์
การรักษา
แพทย์แผนไทยนวด สมุนไพร ประคบ ตามตำรับดั้งเดิม
แพทย์แผนไทยประยุกต์นวด สมุนไพร ประคบ ร่วมกับความรู้กายวิภาคและสรีรวิทยา ทำงานร่วมกับแพทย์แผนปัจจุบันได้
ระยะเวลาเรียน
แพทย์แผนไทย4 ปี
แพทย์แผนไทยประยุกต์4 ปี
ใบประกอบวิชาชีพ
แพทย์แผนไทยใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบวิชาชีพการแพทย์แผนไทย ครอบคลุมความสามารถด้านเวชกรรมไทย เภสัชกรรมไทย ผดุงครรภ์ไทย และหัตถเวชกรรมไทย
แพทย์แผนไทยประยุกต์ใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบวิชาชีพการแพทย์แผนไทยประยุกต์ ซึ่งเป็นคนละใบและคนละประเภทกับข้างต้น
หน่วยงานกำกับ
แพทย์แผนไทยสภาการแพทย์แผนไทย กำกับดูแลวิชาชีพและออกใบอนุญาต ภายใต้ พ.ร.บ. วิชาชีพการแพทย์แผนไทย พ.ศ. 2556
แพทย์แผนไทยประยุกต์สภาการแพทย์แผนไทยเดียวกัน แต่ขึ้นทะเบียนเป็นผู้ประกอบวิชาชีพคนละประเภท
ข้อควรรู้: ตาม พ.ร.บ. วิชาชีพการแพทย์แผนไทย พ.ศ. 2556 ปัจจุบันมีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพเพียง 2 ประเภท คือ การแพทย์แผนไทย และการแพทย์แผนไทยประยุกต์ ไม่ใช่ใบอนุญาตแยกย่อย 4 ใบตามที่บางแหล่งข้อมูลเก่าระบุ ส่วนตัวเลข "4 สาขา" ที่พบในบางแหล่งนั้นหมายถึงขอบเขตความสามารถภายในใบอนุญาตแพทย์แผนไทยใบเดียว ไม่ใช่จำนวนใบสอบ
13 สถาบันแพทย์แผนไทยประยุกต์ที่สภาการแพทย์แผนไทยรับรอง
การจะสอบใบประกอบวิชาชีพหลังจบการศึกษาได้ ต้องเรียนในสถาบันที่สภาการแพทย์แผนไทยให้การรับรองเท่านั้น ปัจจุบันมี 13 สถาบันที่จัดการศึกษาระดับปริญญาตรี สาขาการแพทย์แผนไทยประยุกต์
- มหาวิทยาลัยมหิดลคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล / กรุงเทพมหานคร
- มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์รังสิตคณะแพทยศาสตร์ / ปทุมธานี
- มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรีคณะการแพทย์บูรณาการ / ปทุมธานี
- มหาวิทยาลัยบูรพาคณะสหเวชศาสตร์ / ชลบุรี
- มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา วิทยาเขตสมุทรสงครามวิทยาลัยสหเวชศาสตร์ / สมุทรสงคราม
- มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวงสำนักวิชาการแพทย์บูรณาการ / เชียงราย
- มหาวิทยาลัยมหาสารคามคณะแพทยศาสตร์ / มหาสารคาม
- มหาวิทยาลัยนเรศวรคณะสาธารณสุขศาสตร์ / พิษณุโลก
- มหาวิทยาลัยพะเยาคณะสาธารณสุขศาสตร์ / พะเยา
- มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครคณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี / กรุงเทพมหานคร
- มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์สำนักวิชาแพทยศาสตร์ / นครศรีธรรมราช
- สถาบันพระบรมราชชนก วิทยาลัยการแพทย์แผนไทยอภัยภูเบศรคณะสาธารณสุขศาสตร์และสหเวชศาสตร์ / ปราจีนบุรี
- มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์ลำปางคณะแพทยศาสตร์ / ลำปาง
สาขาแพทย์แผนไทย เรียนที่ไหนได้บ้าง
สาขาแพทย์แผนไทยมีเปิดสอนในหลายสถาบันเช่นกัน ตัวอย่างเช่น
- มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ คณะการแพทย์แผนไทย
- มหาวิทยาลัยรังสิต คณะการแพทย์แผนตะวันออก
- วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร หลายจังหวัด ภายใต้สถาบันพระบรมราชชนก
- มหาวิทยาลัยราชภัฏ และ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล บางแห่ง
หมายเหตุ: รายชื่อสถาบันสาขาแพทย์แผนไทยด้านบนเป็นเพียงตัวอย่างบางส่วน ไม่ใช่รายชื่อครบถ้วนทั้งหมด น้องๆ ที่สนใจควรตรวจสอบรายชื่อสถาบันและหลักสูตรที่ได้รับการรับรองล่าสุดกับ สภาการแพทย์แผนไทย โดยตรงก่อนสมัคร
จบมาทำงานอะไรได้บ้าง
แพทย์แผนไทย
- รักษาโรคด้วยศาสตร์แผนไทยครบ 4 ด้าน (เวชกรรมไทย เภสัชกรรมไทย หัตถเวชกรรมไทย ผดุงครรภ์ไทย) ในคลินิกและโรงพยาบาล
- ปรุงยา ผลิต และจำหน่ายยาสมุนไพร รวมถึงควบคุมโรงงานผลิตยาสมุนไพร
- ดูแลหรือบริหารสปา คลินิกความงาม สถานบริการสุขภาพเชิงการรักษา
- อาจารย์ นักวิชาการด้านแพทย์แผนไทยในสถาบันการศึกษา
- เปิดคลินิกแพทย์แผนไทยส่วนตัว เมื่อมีใบประกอบวิชาชีพ
แพทย์แผนไทยประยุกต์
- ปฏิบัติงานในโรงพยาบาลรัฐและเอกชน ทำงานร่วมกับทีมสหวิชาชีพแผนปัจจุบันได้คล่องตัว
- งานสาธารณสุขภาครัฐ เช่น นักวิชาการสาธารณสุข (แพทย์แผนไทย) สังกัดกระทรวงสาธารณสุข
- ดูแลมารดาหลังคลอด เช่น การอยู่ไฟ การนวดกระชับหน้าท้อง การนวดเปิดท่อน้ำนม
- ปฏิบัติงานในโรงงานผลิตยาสมุนไพรของภาครัฐและเอกชน
- ประกอบอาชีพอิสระ เช่น เปิดสถานพยาบาล ร้านขายยาสมุนไพร ศูนย์ส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุ
จุดต่างเล็กๆ คือ แพทย์แผนไทยประยุกต์มักถูกมองว่าทำงานร่วมกับระบบสาธารณสุขแผนปัจจุบันได้คล่องตัวกว่า เพราะมีพื้นฐานวิทยาศาสตร์การแพทย์เพิ่มเข้ามา ส่วนแพทย์แผนไทยจะเด่นด้านการรักษาเชิงภูมิปัญญาดั้งเดิมแบบครบวงจรทั้ง 4 ด้าน
เลือกยังไงดี
ถ้าน้องๆ ชอบภาษาไทยโบราณ สนใจภูมิปัญญาไทยแบบดั้งเดิมเป็นหลัก สาขา แพทย์แผนไทย อาจตอบโจทย์มากกว่า
แต่ถ้าอยากมีพื้นฐานวิทยาศาสตร์การแพทย์แผนปัจจุบันควบคู่ไปด้วย เพื่อทำงานร่วมกับทีมสหวิชาชีพในโรงพยาบาลได้สะดวกขึ้น สาขา แพทย์แผนไทยประยุกต์ ก็เป็นตัวเลือกที่น่าสนใจไม่แพ้กัน
ที่สำคัญคือทั้งสองสาขานี้ไม่มีใครเหนือกว่าใคร เป็นเพียงแนวทางการเรียนที่ต่างมุมกัน น้องๆ ควรเลือกจากความชอบส่วนตัวและเป้าหมายอาชีพของตัวเองเป็นหลัก
แหล่งที่มา
- ศูนย์นวัตกรรมการแพทย์แผนไทย TTMIC ประวัติ ศ.นพ.อวย เกตุสิงห์ — ttmic.co.th
- คณะการแพทย์บูรณาการ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี นิยามแพทย์แผนไทยประยุกต์ — im.rmutt.ac.th
- ราชกิจจานุเบกษา ข้อบังคับสภาการแพทย์แผนไทยว่าด้วยการขึ้นทะเบียนและรับใบอนุญาต 17 มิถุนายน 2557 — ratchakitcha.soc.go.th
- คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล การแพทย์แผนไทยประยุกต์ — rama.mahidol.ac.th
- คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร หลักสูตรการแพทย์แผนไทยประยุกต์บัณฑิต — fph.nu.ac.th
- สภาการแพทย์แผนไทย — thaimed.or.th